Mitra i pastorał – te dwa słowa budziły we mnie, jako początkującym ministrancie, pewien niepokój. Nie wiedziałem, co one tak naprawdę znaczą, a tym bardziej co należy robić, idąc do mitry i pastorału.
Z biegiem czasu dowiedziałem się, że mitra jest liturgicznym nakryciem głowy biskupa, a pastorał laską, którą biskup trzyma w ręce podczas liturgii. W wypełnianiu funkcji ministranta mitry i pastorału pomagał nam zawsze kapelan biskupa, który przed rozpoczęciem liturgii w kilku słowach tłumaczył, jak mamy służyć, i prosił, byśmy pozostawali z nim w kontakcie wzrokowym. Takie oto są moje wspomnienia związane z tzw. pójściem do mitry i pastorału. Zanim jednak opiszę, na czym polega funkcja ministranta mitry i pastorału, kilka słów na temat insygniów biskupich i ich znaczenia.
Insygniami biskupimi określamy przedmioty, które są zewnętrznymi oznakami godności biskupiej. Należą do nich pierścień, pastorał, pektorał oraz mitra. Pierścień jest znakiem wierności biskupa względem Kościoła. Pektorałem nazywamy natomiast krzyż, który biskupi noszą na piersiach. Insygniami, którymi podczas liturgii opiekują się ministranci są mitra i pastorał.
Symbole godności i władzy
Mitra jest liturgicznym nakryciem głowy biskupa. Wskazuje na jego troskę o osobistą świętość, jest znakiem jego kapłańskiej godności oraz władzy, którą sprawuje w Kościele. Mitra była też rozumiana symbolicznie, jako duchowa przyłbica, która ochraniała biskupa w walce z nieprzyjaciółmi Kościoła przez jego gruntowną znajomość Starego i Nowego Testamentu. Dwie jakby tarcze, tworzące mitrę, symbolizowały: przednia – znajomość Nowego Testamentu, a tylna – Starego Testamentu. Dwie taśmy, spadające na plecy biskupa, wyrażały natomiast dwojakie znaczenie Pisma Świętego – historyczne i mistyczne, czyli takie, które przez wydarzenia i przypowieści zawarte na kartach Biblii, pozwala nam odkryć to, co Bóg mówi o nas i do nas.
Łacińska nazwa baculus pastoralis oznacza laskę pasterza. Od tej nazwy pochodzą też i inne, jak np. baculus czy pastorał. Odnoszą się one do laski, której używa biskup podczas liturgii. W Starożytności była ona znana nie tylko jako rzecz pomocna w poruszaniu się, ale również jako symbol sprawowanej władzy. Nawiązując zatem do tamtej symboliki, biskup jako pasterz troszczący się o całą owczarnię, używa pastorału, który jest znakiem jego pasterskiego posługiwania.
Dwa welony podstawą
Wiedząc, czym jest mitra i pastorał, możemy teraz zastanowić się, na czym polega funkcja ministranta mitry i pastorału. Na początek należy podkreślić, że do wykonywania tej funkcji ministranci używają welonów. Dobrze by było, gdyby każda parafia posiadała dwa proste welony, przeznaczone wyłącznie do insygniów biskupich. Ich użycie jest konieczne. Chronią one insygnia, a szczególnie mitrę, przed potem rąk i zapobiegają tym samym ich zabrudzeniu.
Wyznaczeni ministranci stoją w zakrystii gotowi do służby, trzymając w rękach mitrę i pastorał – mitrę stroną z taśmami do siebie, pastorał z zakrzywieniem od siebie. Przy zakładaniu i zdejmowaniu insygniów zasada jest następująca: jako pierwszą zakłada biskup mitrę, potem dostaje pastorał, a przy zdejmowaniu – jako pierwsze z insygniów biskup oddaje pastorał, a potem mitrę.
Do ołtarza biskup udaje się ubrany w insygnia, a ministranci mitry i pastorału idą w procesji za biskupem i jego ceremoniarzem. Zanim biskup ucałuje ołtarz winien oddać pastorał i zdjąć mitrę. Pomaga mu w tym ceremoniarz lub robi to osobiście. Następnie całuje on ołtarz i okadza go. Po okadzeniu zakłada mitrę, bierze pastorał i udaje się na miejsce przewodniczenia. Tam, oddawszy mitrę i pastorał, rozpoczyna mszę od znaku krzyża i pozdrowienia. Ministranci z insygniami zajmują natomiast dogodne miejsce w prezbiterium, by mogli podejść i podać lub odebrać insygnia.
Pamiętając o piusce
Po kolekcie rozpoczyna się liturgia słowa, podczas której biskup siedzi ubrany w mitrę. Podczas śpiewu przed ewangelią alleluja, biskup siedząc w mitrze nakłada kadzidło i, jeśli jest obecny, błogosławi diakona. Podczas ewangelii biskup stoi z pastorałem w ręku, bez mitry. Po zakończonej ewangelii otrzymuje dodatkowo mitrę i trzymając w ręku pastorał mówi homilię. Po zakończonej homilii oddaje pastorał i mitrę, i odmawia Credo oraz modlitwę powszechną...
więcej w czerwcowym numerze "KnC - Króluj nam Chryste"
Ks. Jakub Dębiec
Odpowiadaj i wygrywaj!
Odpowiedz na pytania: „Co to jest paliusz?, Co symbolizuje? Kto go nosi i z czego jest on wykonany? Pięć spośród poprawnych odpowiedzi nadesłanych do 30 czerwca drogą pocztową (redakcja KnC, ul. Chartowi 5, 61-245 Poznań) lub elektroniczną (knc@swietywojciech.pl) nagrodzimy książkami! Odpowiadajcie i przesyłajcie bo naprawdę warto!
Fot: R. Woźniak - mitra i pastorał
| « poprzedni | następny » | « wróć |
