Choć jego greckie imię brzmi obecnie nieco staroświecko, to jeszcze do niedawna było popularne. I trudno się dziwić, skoro ma takie znaczenie: theó – tzn. Bóg, a philos – przyjaciel. Można je więc tłumaczyć jako – „przyjaciel Boga, miły Bogu”, a jego polskim odpowiednikiem znaczeniowym jest imię Bogumił. Nasz święty żył w VIII w. w cesarstwie wschodnim. Przyszedł na świat w 752 r., w czasach, gdy cesarstwem bizantyjskim władała św. Irena z Aten (752 – 803). Pochodziła z dynastii izauryjskiej, a była małżonką Leona IV i regentką w okresie małoletności Konstantyna VI; później wspólnie z nim sprawowała rządy. Historia zapamiętała ją jako inicjatorkę przywrócenia kultu świętych obrazów, co nastąpiło podczas Soboru Nicejskiego. Teofil był w tym czasie dowódcą garnizonu cesarskiego, stacjonującego na jednej z greckich wysp. Imperium wschodnie było wtedy nękane napadami z morza, metodami pirackimi, zarówno przez Arabów, jak i przez Bułgarów. Teofil, jako świadek kolejnych najazdów arabskich ok. 785 r. stanął na czele biznatyjskiej floty morskiej, której przyszło toczyć walki z wojskami arabskimi. W jednej z potyczek flota, dowodzona przez Teofila, poniosła sromotną klęskę, a on sam – razem z 6 żołnierzami – trafił do niewoli muzułmańskiej. Wszyscy oni zostali wówczas przewiezieni na Cypr, gdzie przekazano ich okrutnemu kalifowi – taki tytuł przysługiwał najwyższym muzułmańskim zwierzchnikom duchownych i świeckich – Harun-el-Raszydowi. Przez dłuższy czas Teofil był nakłaniany przez kalifa do przyjęcia wiary w Allacha, jednak nie dał się złamać i pozostał wierny Chrystusowi. Przez kilka lat więzienia, podczas których poddawano go torturom, dawał mężne świadectwo swojej wiary. W styczniu 792 r. nadszedł kres jego cierpień. Pod koniec ramadanu – postu, przypadającego w styczniu, który jest dziewiątym miesiącem muzułmańskiego kalendarza – rozsierdzony kalif oddał go w ręce rozjuszonego tłumu wyznawców Mahometa, który żywcem go rozszarpał. W ikonografii bywa przedstawiany z okrętem, albo z obrazem Matki Bożej.
Michał Gryczyński
fot. św. Irena, za panowania której przyszedł na świat sw. Teofil/archiwum KnC
| następny » | « wróć |
