ABC chrześcijanina

Świętopietrze

Michał Gryczyński

03/2010

Każdego roku w dniu upamiętniającym złożenie do katakumb relikwii świętych apostołów Piotra i Pawła w kościołach całego świata zbierana jest danina. Jest ona składana Stolicy Apostolskiej jako tzw. świętopie­trze.

Niegdyś była ona oficjalnie przeznaczona na budowę Bazyliki Św. Piotra i światło do Grobu Księcia Apostołów. Obecnie danina ta służy utrzymaniu Kurii Rzymskiej, misji, mu­zeów i akademii papieskich, a także celom kultu­ralnym i dobroczynnym, realizowanym pod pa­tro­na­tem Ojca Świętego. Świętopietrze zostało wprowadzone w VIII wieku w Anglii, potem w Danii i Pol­sce, w XII w. w Szwecji, Norwegii oraz Islandii, a później również w Niem­czech.

W dziejach naszej Ojczyzny świętopietrze miało szczególne znaczenie. Było ono często dla Rzeczpospolitej - w procesach granicznych z państwami sąsiednimi - jedynym dowodem przynależności określonej części terytorium do Polski. Zdarzało się, że nieurodzaje, a także wojny toczone przez Rzeczpospolitą bywały przyczyną zwłoki w opłacaniu świętopietrza. Warto jednak przypomnieć, że papież Leon X, na prośbę Zygmunta I, wyraził zgodę, aby daninę z naszych ziem w całości przekazywać na odnowienie twierdzy w Kamieniu Podolskim. Stanowiła ona bowiem symbo­liczne przedmurze chrześcijaństwa przed ekspansją Turków. A ponieważ zagrożenie ze strony imperium oto­mańskiego nie ustawało, więc kolejni papieże co dziesięć lat ponawiali ów przywilej.

Spora część majątku ko­ścielnego uległa konfiskacie, a Ojciec Święty został pozbawiony do­chodów w 1870 r., gdy Królestwo Włoch przejęło całkowicie Wieczne Mia­sto. Pius IX odmówił wtedy przyjęcia niezbywalnej renty wie­czystej zaproponowanej przez rząd włoski. Nastąpił więc renesans świętopietrza, bo świat katolicki przyjął na siebie skła­danie tego datku jako do­browolnej ofiary. Taka sytuacja trwała do 1929 r., kiedy doszło do ratyfikacji Układów Laterańskich. O ówczesnej kondycji finansowej Stolicy Apostolskiej świadczy fakt, że koszty konklawe przeprowa­dzonego po śmierci Benedykta XV pokryte zostały przez samych kar­dynałów.

Jeszcze do niedawna Stolica Apostolska nie publikowała publicznych oświadczeń majątkowych, ponieważ Ojciec Święty jako najwyższy administrator i zarządca dóbr kościelnych sprawuje władzę monarchiczną. I, zapewne, dlatego przez wiele lat środowiska wrogie Kościołowi – skupiające wojujących ateistów, komunistów i masonów – produkowały rozmaite plotki o potędze finansowo-gospodarczej Watykanu. Zupełnie jakby nie wiedziano, że skarby archeologiczne, artystyczne i kulturalne - świątynie, pałace, muzea i galerie, biblioteki i archiwa - wymagają na samo tylko ich utrzymanie ogromnych nakładów finansowych. Obecnie Papieska Rada “Cor Unum” - której za­daniem jest koor­dynacja działań katolickich instytucji charytatywnych - publikuje coroczny raport o niezliczonych dziełach charytatywnych Stolicy Apostolskiej.

Michał Gryczyński